สาระสุขภาพจาก https://healthiestme.org/blog/415

อาการแพ้รุนแรง หรืออนาฟัยแลกซิส (Anaphylaxis)

ในช่วงที่ผ่านมามีข่าวผู้ได้รับวัคซีนโควิด-19 มีอาการแพ้วัคซีนรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิต ในขณะที่การรณรงค์ฉีดวัคซีนโควิดยังคงเป็นสิ่งจำเป็น เพื่อสร้างเสริมภูมิคุ้มโรคและสร้างภูมิคุ้มกันหมู่ เพื่อป้องการความรุนแรงของการติดเชื้อโควิด-19 ซึ่งส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจและสังคมทั่วโลกอย่างมหาศาล

ดังนั้นการรู้เท่าทัน “อาการแพ้รุนแรง” และการจัดการอย่างมีสติ ทันท่วงที อาจรักษาชีวิตหลายชีวิตและลดการสูญเสียได้ มาติดตามกันค่ะ

อาการแพ้รุนแรง หรืออนาฟัยแลกซิส(Anaphylaxis) คือ

อาการแพ้แบบฉับพลันที่เกิดขึ้นมากกว่า 1 ระบบของร่างกายในเวลาไล่เลี่ยกัน โดยมากมักเกิดภายในไม่กี่นาที ส่วนใหญ่ไม่เกิน 2 ชั่วโมง หลังจากได้รับยา วัคซีน อาหาร หรือสารที่ทำให้เกิดอาการแพ้ และอาจมีอาการรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ ในขณะที่การแพ้แบบทั่ว ๆ ไปมักเกิดที่ระบบใดระบบหนึ่งและอาการไม่รุนแรง

อาการแพ้รุนแรงเกิดจากการที่ร่างกายกระตุ้นให้เม็ดเลือดขาวบางชนิดที่เยื่อบุผิวหนังและตามอวัยวะภายในต่างๆ รวมถึงภายในหลอดเลือด ปล่อยสารฮีสตามีน (histamine) ออกมาทำให้เกิดอาการในระบบต่าง ๆ ของร่างกายดังต่อไปนี้

มีอาการทั่วร่างกายหรือมีอาการแสดงหลักๆใน 4 ระบบ ได้แก่

1. ระบบผิวหนังและเยื่อบุ เช่น มีอาการผื่นคัน ตัวแดง ผื่นลมพิษ มีอาการบวมที่ตา ปาก ใบหน้า

2. ระบบทางเดินหายใจ เช่น มีอาการหายใจลำบาก แน่นในลำคอ แน่นหน้าอก เสียงแหบเฉียบพลัน

3. ระบบหัวใจและหลอดเลือด เช่น มีอาการเวียนศีรษะ หน้ามืด เป็นลม หมดสติ ความดันต่ำ ช็อก

4. ระบบทางเดินอาหาร เช่น มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง ถ่ายเหลว

การเกิดอาการแพ้รุนแรง หรืออนาฟัยแลกซิส อาจเกิดขึ้นที่ 2 ระบบใดๆ หรือทุกระบบก็ได้ กรณีที่เป็นรุนแรงอาจเกิดกับระบบหัวใจและหลอดเลือด คือ มีภาวะความดันเลือดต่ำ ช็อก หมดสติ ซึ่งผู้มีอาการจะเสียชีวิตจากภาวะช็อก หรือจากระบบทางเดินหายใจ คือ ขาดอากาศหายใจจากการมีกล่องเสียงและหลอดลมบวมตีบ

สาเหตุของอาการแพ้รุนแรงอื่นๆที่พบบ่อย ได้แก่

-ยา เช่น ยาปฏิชีวนะ ยาแก้ปวด

-อาหาร เช่น อาหารทะเล แป้งสาลี ไข่ นม ถั่ว

-มดกัด หรือแมลงมีพิษต่อย เช่น ผึ้ง ต่อ แตน

-ยางลาเท็กซ์ 

วิธีดูแลอาการแพ้รุนแรง

    1. หากมีอาการเวียนศีรษะ หน้ามืด “ห้ามลุกยืน” หรือห้ามเปลี่ยนท่าฉับพลัน เพราะอาจมีความดันโลหิตตํ่าที่ทําให้หมดสติได้
    2. เมื่อหายใจไม่สะดวก “ให้นั่งเอนตั้งศีรษะสูง” เพื่อให้ปอดขยายตัวได้ดี
    3. ขอความช่วยเหลือและรีบไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด โทรเรียกรถพยาบาลฉุกเฉิน หรือโทรเบอร์ 1669

การรักษาของแพทย์

หลังจากทำการตรวจประเมินแล้ว แพทย์จะฉีดยารักษาอาการแพ้รุนแรง ยาสําคัญที่สุดที่ใช้ในการรักษาอาการแพ้รุนแรง คือ ยาอะดรีนาลิน (Adrenaline หรือ Epinephrine) ฉีดเข้ากล้ามเนื้อต้นขา นอกจากนี้ แพทย์จะให้การรักษาประคับประคองอื่น ๆ เช่น หากมีอาการหอบเหนื่อยจะได้รับการพ่นยาขยายหลอดลม แพทย์อาจจะพิจารณารับผู้ป่วยไว้สังเกตอาการ หลังจากเกิดอาการแพ้รุนแรงแล้วอย่างน้อย 8-24 ชัวโมง เนื่องจากมีโอกาสเกิดอาการแพ้รุนแรงซํ้าได้ในช่วงเวลานี้

โปรดอ่านข้อมูลที่เป็นประโยชน์ต่อที่นี่ https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/832/Anaphylaxis


ด้วยรักและห่วงใย


ทีมงาน Healthiest Me Thailand


ขอขอบคุณที่มา 

https://www.siphhospital.com/th/news/article/share/832/Anaphylaxis

https://www.si.mahidol.ac.th/sidoctor/e-pl/admin/article_files/1402_1.pdf